Berntsen Mulder Advocaten logo

Afbeelding

Berntsen Mulder header afbeelding
27 juni 2014

Fiscus gaat BTW heffen op boedelbijdragen in faillissementen

De fiscus heeft onlangs besloten dat over de boedelbijdragen in faillissementen BTW moet worden geheven, omdat het besluit op basis waarvan dat níet hoefde, eigenlijk al in 2009 was ingetrokken...

In faillissementen kan de curator voor allerhande werkzaamheden die hij uitvoert voor separatisten (hypotheekhouders, pandhouders, partijen die een eigendomsvoorbehoud hebben, etc.) kosten in rekening brengen, de zogenaamde boedelbijdrage. Bijvoorbeeld voor zijn medewerking aan de verkoop van onroerend goed of voor zijn inspanningen om verpande debiteuren te incasseren. De ratio achter de boedelbijdrage is dat de andere schuldeisers in het faillissement niet hoeven op te draaien voor de kosten die de boedel moet maken omdat één schuldeiser zijn rechten als separatist wil uitoefenen. De richtsnoeren voor die boedelbijdragen zijn grotendeels opgenomen in de zogenaamde 'separatistenregeling'.

In 1982 had de fiscus een besluit genomen (nr. 281-18065) dat er over deze boedelbijdragen geen BTW hoefde te worden gerekend en sindsdien is dat ook de vaste praktijk geweest. Saillant detail is echter dat dit besluit al in 2009 is ingetrokken, maar er sindsdien geen beleidswijziging heeft plaatsgevonden bij de fiscus. Pas onlangs heeft de fiscus in een bindend advies van de Kennisgroep Omzetbelasting Algemeen van de Belastingdienst, een heroverweging gemaakt van haar beleid.

De conclusie is dat aangezien het besluit is ingetrokken en er door de boedel werkzaamheden worden verricht tegen vergoeding (en er dus sprake is van een economische prestatie) er in de toekomst - volgens de fiscus - BTW geheven moeten worden over de boedelbijdragen. De consequentie is dat partijen die de boedelbijdrage moeten betalen, maar zelf vrijgestelde prestaties verrichten,  de te betalen BTW niet in vooraftrek kunnen nemen en dat dit een extra kostenpost voor hen oplevert. Voor partijen die de BTW wel in vooraftrek kunnen nemen (het leeuwendeel), zal de nieuwe regel weinig impact hebben.

De vraag doet zich overigens wel nog voor hoe de fiscus om zal gaan met lopende faillissementen, waarin een boedelbijdrage ex BTW is gevraagd, maar de BTW-afrekening met de fiscus nog moet plaatsvinden. Verwacht mag worden dat uit het oogpunt van rechtszekerheid en de algemene beginselen van behoorlijk bestuur, dit (interne) standpunt van de fiscus pas gaat leiden vanaf het moment dat daarover een beleidsbesluit is genomen en dat zij geen terugwerkende kracht heeft.

UPDATE (19-12-2014): Tot slot zij hier opgemerkt dat voorgaande BTW-regel alleen geldt in faillissementen waar de failliet zélf ook BTW-plichtig is. De fiscus stelt immers in haar brief als onderbouwing van haar standpunt: 'Omdat de curator werkt namens de failliet, worden ook de werkzaamheden voor de separatisten verricht namens de failliet. De boedelbijdrage vormt dus een vergoeding voor werkzaamheden die namens de failliet zijn verricht'. Los van het feit dat de prepositie dat de curator 'namens de failliet' werkt m.i. volstrekt verkeerd is (de curator werkt ten behoeve van de failliete boedel), vloeit hieruit logischerwijs voort dat als de failliet zelf geen BTW hoeft af te dragen, de curator dat natuurlijk ook niet hoeft. Dat zal het geval zijn bij faillissementen van bijvoorbeeld natuurlijke personen en stichtingen die niet BTW-plichtig zijn.

NB: een kopie van het bindend advies is bij mijn weten niet gepubliceerd op internet, maar de tekst kan gevonden worden in het artikel “Is de boedelbijdrage vrij van BTW”, van A.J. Tekstra, gepubliceerd in het Tijdschrift FInanciering, Zekerheden en Insolventierechtpraktijk, SDU, nr. 4, jni 2014.

UPDATE (11-07-2014): de brief waarmee de fiscus de curatoren heeft geïnformeerd over haar nieuwe standpunt, vindt u hier.

UPDATE 2 (14-07-2014): En inderdaad, zoals ik al voorspelde heeft de fiscus bevestigd dat er alleen BTW geheven hoeft te worden over boedelbijdragen, als de overeenkomst tot het betalen van een boedelbijdrage is gesloten na 20 juni 2014. Zie hier de laatste brief van de fiscus.